Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Georg Johannesen

Georg Johannesen

Georg Johannesen (fødd i Bergen i 1931) er ein norsk forfattar og professor i retorikk. Han har teke magistergrad med ei avhandling om vårmotivet hjå Olaf Bull. Forfattaren blir rekna som ei særmerkt og markant stemme i norsk litteratur og samfunnsliv. Han går for å vera ein framifrå essayist. Georg Johannesen fekk Gyldendals legat i 1966, og Cappelenprisen i 1999.

Nokre verk

Romanar


- 1957 - Høst i mars
- 1978 - Tredje kongebok
- 1978 - Johannes' bok
- 1980 - Simons bok
- 1988 - Romanen om Mongstad (under pseudonymet Guri Johns)

Lyrikk


- 1959 - Dikt 59 (dikt)
- 1961 - Nye dikt(dikt)
- 1965 - Ars Moriendi (dikt)
- 1966 - Tu fu (attdikting)
- 1971 - 100 dikt. Berthold Brecht (attdikting)
- 1995 - Dikt i samling
- 1999 - Ars vivendi

Skodespel


- 1967 - Kassandra

Faglitteratur, essays m.m.


- 1975 - Om den norske tenkemåten
- 1975 - Om varelyrikk og brukslyrikk
- 1981 - Om den norske skrivemåten
- 1987 - Rhetorica Norvegica
- 1992 - Retorikkens tre ansikter
- 1993 - Draumkvedet
- 1994 - Moralske tekster
- 1996 - Den første sommerfugl : bidrag til Henrik Wergelands resepsjonshistorie
- 2000 - Litteraturens norske nullpunkt
- 2003 - Nytt om Ibsen og andre essays Johannesen, Georg nb:Georg Johannesen

Bergen

Bergen er den nest største byen i Noreg. Bergen kommune har 237 430 innbyggjarar pr 1. januar 2004. 212 626 av desse i tettstaden. Administrasjonen til Hordaland fylkeskommune ligg i Bergen, slik sett er Bergen "hovudstaden" i Hordaland fylke. Fram til 1972 var Bergen by eige fylke. Bergen er eit populært reisemål for både norske og utanlandske turistar. Bergen hamn er den hamna i Europa som har flest cruisebåtar innom årleg. Bergen har òg eit universitet som trekkjer studentar utanbys frå. Byen er omgjeven av sju fjell: Lyderhorn, Damsgårdsfjellet, Løvstakken, Ulriken, Fløyfjellet, Rundemanen og Sandviksfjellet. Sandviksfjellet Sandviksfjellet Sandviksfjellet Sandviksfjellet

Historie

Bergen vart grunnlagt av kong Olav Kyrre i 1070. Byen var i fleire hundre år prega av hanseatane si handelsverksemd. Bryggen i Bergen står på UNESCO si liste over kulturarven i verda (verdsarvlista). Opp gjennom tidene har det vore mange bybrannar i Bergen.

Geografi

Noverande kommunegrenser

Kommunen Bergen ligg på Bergenshalvøya saman med Os kommune. Bergenshalvøya er knytta til resten av fastlandet via kommunane Vaksdal og Samnanger. Via fjordar grensar Bergen òg til følgjande andre kommunar i Hordaland fylke: Austevoll, Sund, Fjell, Askøy, Meland og Osterøy.

Bydelar og kommunesamanslåingar


- Fana, tidlegare Fana kommune, gjekk inn i Bergen i 1972.
- Ytrebygda,
- Fyllingsdalen, overført i 1955 frå tidlegare Fana kommune.
- Laksevåg, tidlegare Laksevåg kommune, gjekk inn i Bergen i 1972.
- Årstad, tidlegare Årstad kommune gjekk inn i Bergen i 1916.
- Bergenhus, sentrum av Bergen by. I 1877 vart landsokna til Korskirken og Domkyrkja opptekne i Bergen by. Korskirken landsokn omfatta Sandviken, Domkirken landsokn Møhlenpris, Nygård, Lungegården og Kalfaret. I 1921 vart Gyldenpris overført frå tidlegare Laksevåg kommune.
- Åsane, tidlegare Åsane kommune gjekk inn i Bergen i 1972.
- Arna, tidlegare Arna kommune gjekk inn i Bergen i 1972.

Styreform

Frå juni 2000 innførde Bergen kommune ein parlamentarisk styringsmodell. Bystyret er som Stortinget, medan byrådet er som regjeringa. Monica Mæland frå Høgre leier byrådet frå 2003 av.

På verdsveven


- http://www.bergen.kommune.no/info/

Les òg


- Uteliv i Bergen
- Prostitusjon i Bergen kategori:Byar i Hordaland kategori:Kommunar i Hordaland kategori:Bergen kategori:Byar i Noreg kategori:Hurtigruta ja:ベルゲン

Noreg

Kongeriket Noreg (Kongeriket Norge; nordsamisk Norgga gonagasriika, lulesamisk Vuona gånågisrijkka, sørsamisk Nøørjen gånkarijhke) er eit nordisk land vest på den skandinaviske halvøya. Til lands grenser Noreg mot Sverige i aust, Finland og Russland i nordaust, og til havs mot Danmark i sør og Storbritannia i sørvest. Noreg er langt og smalt, og kysten strekkjer seg langsmed Nordatlanteren med havområda Skagerrak, Nordsjøen, Norskehavet og Barentshavet. Øya Jan Mayen i nordvest er administrert som ein del av fastlandet og grenser til havs mot Island. Den arktiske øygruppa Svalbard er under norsk suverenitet med dei avgrensingane som gjeld i Svalbardtraktaten, men Svalbard er til liks med Jan Mayen rekna som ein del av kongeriket. Bouvetøya i Søratlanteren er derimot eit norsk biland. Noreg gjer òg krav på Peter 1.s øy i det sørlege Stillehavet og territoriet Dronning Maud Land i Antarktis, men begge desse er omfatta av Antarktistraktaten som set til sides alle territoriale krav i Antarktis. Grunna usemje om delelinja mellom norsk og russisk territorialfarvatn i Barentshavet er der eit område som inntil vidare blir administrert av båe statane, den såkalla gråsona.

Historie

I vikingtida frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong Harald Hårfagre vann slaget i Hafrsfjord i år 870, og grunnla det første norske kongssetet på Avaldsnes på Karmøy. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, ga namnet til Noreg. Norske vikingar var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring Nordsjøen, og busette seg òg på dei britiske og nordatlantiske øyene, og på Grønland. Det er usemje om kor vidt Noreg vart samla med utgangspunkt i Vestfold og Austlandet. Den tradisjonelle oppfatninga er at Harald Hårfagre ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, Trøndelag og hertok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei onnor mektig ætt med sæte i Trøndelag, ladejarlane hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om Hårfagre-ætta vann denne maktkampen med kong Olav (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta utdøydd. År 995 grunnla kong Olav Trygvason den første kyrkja på Moster på Bømlo, og byrja kristninga av landet. År 1024 sette kong Olav (seinare kalla Olav den Heilage) og bisp Grimkjell kristenretten på Mostratinget same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved slaget på Stiklestad i år 1030, der Olav den Heilage fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar vart den arvelege kongsmakta tryggja under Sverreætta. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i Kalmarunionen med Danmark og Sverige. Etter 1450 fortsette kongsfellesskapet med Danmark ålene. Tida blir i Noreg kalla «400-årsnatta», av di Noreg var den svake parten i unionen og blei styrt frå hovudstaden København. Etter at Danmark-Norge vart tvungne til å alliere seg med Napoleon og dermed kom blant taparane i Napoleonskrigane, førde Kieler-traktaten i 1814 til at Noreg vart avstått til Sverige. Men det lyktest å gje landet ei grunnlov 17. mai 1814 og å tryggje norsk sjølvstende også etter at ein kort krig med Sverige tvang Noreg inn i personalunion med Sverige. Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førde til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, stadfesta ved ei folkerøysting. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra Stortinget han til konge. Han tok namnet Haakon VII etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, jamvel den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (ei grein av huset Oldenburg). Noreg var nøytralt under 1. verdenskrig, men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under 2. verdenskrig, vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreide mot ei kollektiv tryggjingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av NATO i 1949 og var blant landa som grunnla FN i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å bli med i EU, nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske indre marknaden gjennom EØS-avtala.

Politikk

Noreg er eit konstitusjonelt monarki med eit parlamentarisk regjeringssystem. Etter grunnlova frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv sitt råd, men etter riksrettsdommen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ha støtte frå eit fleirtall i Stortinget. Kongen er tillagt både lovgjevande, utøvande og dømmande makt, og han er øvstkommanderande for Forsvaret. Grunnlova gjev Kongen vidtrekkjande rettar, men desse blir ikkje praktisert i dag, og funksjonen hans er vorten først og fremst seremoniell. Statsrådet, eller regjeringa, er samansett av ein statsminister og minst 7 statsrådar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren føreslår. Det norske parlamentet - Stortinget - har 165 medlemer, som er valte frå 19 fylke for ein 4-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Etter valet vert Stortinget delt opp i to kammer; Odelstinget (3/4) og Lagtinget (1/4), som møtest separat eller i plenum avhengig av dagsorden. Lovforslag blir fremja av Odelstinget og vedtekne av Lagtinget eller, ved usemje, av Stortinget i plenum. Påtale i riksrettssaker vert reist av Odelstinget og teke til doms av Lagtinget. Ut over dette blir Stortinget sine saker handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear (justiskomiteen, finanskomiteen, landbrukskomiteen, osb). Dei regulære rettsinstansane omfattar Høgsterett (18 permanente dommarar (per 2004) og ein justitiarius), lagmannsrettane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), tingrettane (tidlegare by- og herredsrettane) og forliksråda (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten og Trygderetten. Dommarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane utnemnast av regjeringa etter innstilling frå justisministeren. Den særskilte Riksretten vurderer spørsmål om embetsbrotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett.

Geografi

Fylke

Riksrett Noreg er oppdelt i 19 fylke og 434 kommunar: # Østfold # Akershus # Oslo # Hedmark # Oppland # Buskerud # Vestfold # Telemark # Aust-Agder # Vest-Agder # Rogaland # Hordaland # (i nummerering av fylke blir talet 13 ikkje brukt) # Sogn og Fjordane # Møre og Romsdal # Sør-Trøndelag # Nord-Trøndelag # Nordland # Troms # Finnmark

Tettstader

Noreg har 909 tettstader. Dei med høgast innbyggjartal er (ifølgje SSB 2005):
- Oslo (811 688 innb.)
- Bergen (213 585)
- Stavanger/Sandnes (173 132)
- Trondheim (147 139)
- Fredrikstad/Sarpsborg (97 094)
- Drammen (90 722) Det totale tettstadsarealet for heile landet er 2 219 km2.

Topografi og klima

Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlinja på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyer og holmar. Noreg er òg kjent som midnattssolas land, av di det ligg delvis nord for polarsirkelen. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sommaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarende lang tid. Heile lengda av Noreg følgjer Nordatlanteren. Tre havområde utgjer kystlinja; Nordsjøen og avstikkaren Skagerrak i sørvest og sør, Norskehavet i vest, og Barentshavet i nordaust. Det høgste punktet i Noreg er Galdhøpiggen med sine 2469 meter. Det norske klimaet er temperert, særleg langs kysten som er påvirka av golfstraumen heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der polarfronten skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer ver og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordligste delen herskar meir arktiske forhold.

Sjå òg


- Geografiske ytterpunkt i Noreg

Økonomi

Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk velferdssamfunn, med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - petroleum, vasskraft, fisk, skog og mineral. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35% av eksportinntektene. Saudi-Arabia og Russland er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg. Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet Statoil. Noreg står utanfor EU etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med Island og Liechtenstein ein del av den indre marknaden i EU gjennom EØS-avtala. Sjølv om fleire undersøkingar viser at nordmenn har den høgste livsstandarden i verda, er det stadig uro om kvar landet står når olje- og gassforsyningane tek slutt om eit par tiår. Ein stor del av inntektene frå det noverande oljesalet er difor plassert i statens petroleumsfond, som er investert i utlandet. Forvaltningskapitalen i fondet er over 800 milliardar kroner (2003).

Innbyggjarar

Folketalet i Noreg er 4,57 millionar og aukar med vel 0,4 % årleg (estimat juli 2004). Kjønnsfordelinga er 50,5 % kvinner og 49,5 % menn. Aldersfordelinga er 19,8 % frå 0 til 14 år, 65,4 % frå 15 til 64 år, og 14,8 % frå 65 år og oppover (estimat 2004, [http://en.wikipedia.org/wiki/Demographics_of_Norway]). 3 560 137 menneske, eller 77,6 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2005). Av desse bur 1 345 000 i dei fire største byane. Det er 23 647 fleire som bur i tettstader i 2005 enn i 2004.

Folkegrupper

Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg nordisk / nord-germansk, medan eit lite mindretal med tyngdepunkt i nord er samisk eller finsk / kvensk. Samar har status som urfolk, mens skogfinnar, kvenar, romanifolk (reisande, tatrar), roma (sigøynarar) og jødar har status som nasjonale minoritetar. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 7,3 % per 1.1.2003. Dei største innvandrargruppene er svenskar, danskar og pakistanarar ([http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/minifakta.pdf]).

Religion og livssyn

Kring 86 % av innbyggjarane er medlemmer i den evangelisk-lutherske statskyrkja (1.1.2003). Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % (Den evangelisk-lutherske frikyrkja, Den katolske kyrkja, pinsevenner, metodistar med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er islam sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knapt 1 %. Human-Etisk Forbund har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1.1.2003 er rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko trussamfunn eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte ([http://www.ssb.no/english/subjects/07/02/10/trosamf_en/]).

Utdanning

24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har utdanning på universitets- eller høgskulenivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning (1. oktober 2004). I 2004 var éin av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning (tal frå Statistisk sentralbyrå). Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning. Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i naturvitskaplege fag, handtverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og juss har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003. Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.

Språk

Utdjupande artikkel: Norsk språk

Norsk språk

Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, bokmål og nynorsk. Desse er normerte av Norsk språkråd. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene samnorsk, høgnorsk og riksmål. Samnorsk tek opp i seg former frå beggje hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980. Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som hovudmål nådde ein topp på rundt ein tredel før krigen, men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har idag falle til 10–15 %. Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etterkvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av Ivar Aasen, grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt landsmål; dette vart endra til nynorsk i 1929. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåvirka språket som var i bruk på Austlandet og blant borgarskapet. Utover 1900-talet har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla. Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på Aasen-normalen som ofte vert assosiert med Vestlandet og Telemark. Høgnorsk blir nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til Ivar Aasen-sambandet som har til føremål å fremja høgnorsk. Riksmål er den største av dei uoffisielle formene og blir blant anna brukt av store aviser som Aftenposten. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet blir truleg nytta som hovudmålform av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på Austlandet og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslag. Riksmålet blir fremja av Riksmålsforbundet. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur, som mellom anna utgjev eigne ordlister og Norsk Riksmålsordbok. Alle dei skandinaviske språka utvikla seg frå tidleg norrønt. Av historiske grunnar kom dansk til å bli det offisielle språket i Noreg gjennom seinmellomalderen. Dansk var sidan mellomalderen først og fremst påverka av nedertysk, der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-tallet var reint dansk, men har gjennom det følgjande århundret blitt tillempa noko i forhold til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.

Samiske språk

Ulike samiske språk er i bruk i den samiske minoriteten i landet. Samisk skriftspråk er inndelt i nord-, sør- og lulesamisk, som blir brukt i einskilde kommunar. Av skriftspråka har nordsamisk ei dominerande stilling. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre variantane, som er brukt frå Tysfjord i Nordland og sør til Engerdal i Østerdalen. Oslo er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. Pite-, ume- og skoltesamisk er truleg utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.

Andre språk

I Bergen var det frå mellomalderen av eit lite plattysk-språkleg samfunn i samband med hansahandelen. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke høgtysk, sokna til Mariakirken. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av 1800-talet. Dei nasjonale minoritetane romanifolk (reisande, tatrar) og roma (sigøynarar) talar tradisjonelt språk av indisk opphav. Sigøynarane talar det hovudsakleg indoiranske språket romanés, mens romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som romani og rodi. Språk tilknytte den nasjonale minoriteten jødar i Noreg inkluderer først og fremst det hovudsakleg vestgermanske språket jiddisch (blant askenasiske jødar) og det semittiske språket hebraisk. Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er albansk, arabisk, farsi, serbokroatiske språk (serbisk, kroatisk og bosnisk), kurdisk, tamil, urdu (med dei nærskylde språka hindi og panjabi) og vietnamesisk.

Kultur

Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren Ludvig Holberg som skreiv på rein dansk, riksmålsforfattarane Henrik Ibsen, Knut Hamsun og Sigrid Undset, nynorskforfattarane Tarjei Vesaas og Jon Fosse, eventyraren Roald Amundsen, den ekspresjonistiske målaren Edvard Munch og den nasjonalromantiske komponisten Edvard Grieg.

Internasjonal pressefridom


- [http://www.rsf.org/article.php3?id_article=11715 Pressefridomsindeks:] Rangert mellom dei landa med best pressefridom.

Sjå òg


- Samar
- Norske regentar
- Liste over norske aviser
- Det norske forsvaret
- Kommunar i Noreg, organisert etter fylke
- Verdas land

På verdsveven


- [http://noreg.no Noreg.no - offisiell regjeringsportal]
- [http://odin.dep.no/ Informasjon frå regjeringa og departementa (ODIN)]
- [http://www.stortinget.no Stortinget]
- [http://www.ssb.no/ Statistisk sentralbyrå]
- [http://www.nb.no/baser/1905/ Nasjonalbiblioteket: Noreg, Sverige og unionen] kategori:Noreg kategori:EFTA kategori:land i Europa ja:ノルウェー simple:Norway

Forfattar

Ein forfattar lagar skriftlege åndsverk. I dag rekner me som regel forfattarar som dei som får gjeve ut bøker, medan dei som skriv kortare artiklar for aviser og tidsskrift blir rekna som journalistar eller skribentar.

Ulike typar forfattarar


- Romanforfattarar skriv lange skjønnlitterære forteljingar som strekkjer seg over ei eller fleire heile bøker.
- Novelleforfattarar skriv kortare skjønnlitterære forteljingar (noveller) der kvar forteljing er vesentleg kortare enn eit heilt band.
- Diktarar (eller poetar) skriv dikt.
- Fagbokforfattarar eller skulebokforfattarar skriv fagbøker eller lærebøker (skulebøker).
- Essayistar skriv essay, kronikkar og liknande relativt kortfatta materiale med popularisert, polemisk og/eller vittig innhald.
- Leksikografar eller ordboksforfattarar/leksikonforfattarar arbeider med skriving av oppslagsverk som ordbøker eller leksikon.
- Librettistar skriv tekst til operaer, kantater eller oratorium.
- Dramatikarar eller skodespelforfattarar skriv skodespel.

Sjå òg


- :Kategori:Forfattarar Kategori:Yrke Kategori:Litteratur ja:作家

Retorikk

en til nazistpartiet. Her held han tale i Berlin i 1933.]] Retorikk er læra om talekunst (gr. rhetor, tale, og techne, kunst). I moderne tid vert retorikken ofte definert som læra om overtaling.

Historie

Retorikken voks fram i antikken, og var opphavleg ein del av dei frie kunstane, og utgjorde saman med gramatikk og dialektikk trivium. Sofistar som Protagoras og Gorgias var mellom dei første retorikarane. Cicero og Quintilian var framståande representantar for den romerske retorikken. På 1800-talet vart retorikken oppfatta som gamaldags og mekanisk, men etter andre verdskrigen har interessen auka. Den klassiske retorikken har vorte vidareutvikla med nye innslag frå lingvistikk og kommunikasjonsforsking. Kjende retorikarar i vår tid er Ernst Cassirer og Kenneth Burke.

Retoriske termar og omgrep

Ulike taleartar

I klassisk retorikk: Genus iudiciale - rettstalar - talaren skuldar eller forsvarar einkvan om gjerningar gjort i fortid. Genus deliberativium - politiske talar - talaren tek stilling i ei sak med delte meiningar. Analyse, råd om framtida. Genus demonstratium - festtalar - talaren vil gjere publikum vneleg eller kritisk instilt mot einkvan. Notidig.

Å overtyde

I retorikken kan ein overtyde på ulike måtar: Dosere - ”å undervise”, talaren vender seg til publikums logos (”fornuft”) med hjelp av argument. Delectare – ”å velhage”, talaren får lyttaren venlegstemt med sjarm og tiltru - etos. Movere – ”å røyve”, talaren vekkjer patos, ”sterke kjensler”, hjå publikum.

5 arbeidsstadier

I følgje Cicero er dei fem arbeidsstadia: Intellectio – Å skjøne. Talaren analyserer ämnet och språksituasjonen. Inventio – Å finne. Talaren samlar stoff og argument pro et contra. Dispositio – Å ordne. Talaren ordnar dei ulike elementa i talen. Elocutio – Å formulere. Talaren fyller disposisjonen med innhald og velvalte ord. Memoria – Å hugse. Talaren lærer innhaldet utanåt. Actio – Å framføre. Stemmebruk, gestar og mimikk.

Disposisjon av talen

I klassisk retorikk deler ein talen i ulike delar, dispositio. Exordium – Innleiing, kort presentasjon av emnet, og forsøk på å oppnå Captatio benevolentiae, ”vinnande velvilje” hjå lyttaren. Narratio – Forteljing, gjer kort greie for bakgrunnsinformasjon, som grunnlag forr den komande argumentasjonen. Propositio – Framstilling, talaren presenterer tesen som talaren i framhaldet av talen vil argumentere for. Argumentatio – Argumentasjon, talaren forsvarer tesen med hjelp av argument. Han tek til med probatio, ”prov”, det vill seie at han presenterer argument for tesen, for så å halde fram med refutatio dvs. avvising av eventuelle motargument. Peroratio – Avslutting, gjerne med racapitulatio, d.v.s. eit ”samandrag” av argumentasjonen som talen inneheld

Språklege verkemiddel

I den klassiske retorikken kan ein forbetre talen, Elocutio, med å nyttetroper og figurar:

Troper


- Hyperbol - overdriving ("Evert Taube høyrer heime i alle norske hjarte")
- Samanlikning - ("Du er som ei rose")
- Litotes - underdriving ("Det var ikkje spesielt festleg å høyre")
- Metafor - ("Du er ein knupp")
- Metonymi - ("Han les Strindberg")
- Pars pro toto - delen i staden for heilskapen ("eit klokt hovud")

Figurar


- Anafor - gjentaking av same ord i byrjinga av ei utsegn (Luther King; "Eg har ein draum... Eg har ein draum....")
- Antitese - motsatte tankar eller omgrep vert sette opp mot kvarandre.
- Exclamatio - utrop.
- Interrogatio - retorisk spørsmål
- Ironi - å seie noko anna enn det ein meiner, ofte med eit islett av spott
- Klimaks - stigning, slik at siste lekken utgjer eit høgdepunkt
- Oksymoron - fornuftig galskap,
- Trikolon - ("veni vidi vici") Kategori:Språkvitskap Kategori:Antikken ja:修辞技法

Olaf Bull

Olaf Bull var ein norsk lyrikar og forfattar som levde mellom 1883 og 1933. Han var sønn av forfattaren Jacob Breda Bull. Olaf Bull var nærmast ein polyhistor - utanom den nye og klassiske litteraturen, var han òg lærd innan filosofi, historie, politikk, kunst og naturvitenskap. Han er kjend som ein ”Oslo-diktar,” men budde lenge i både Frankrike og Italia. Dikta til Bull hintar om stor kunnskap, men òg kor dypt prega han var av angst og depresjon. Han arva ein nervesjukdom frå faren sin, og hadde alkoholproblem. Mange av dikta viser ei sterk lengt etter det evige og vedvarande, dette viser seg spesielt i bruken av klassiske motiv. Olaf Bull var kjend som anti-autoritær, og ein “outsider” i samfunnet, men innen diktningen klarte han aldri helt å bryte ut av dei tradisjonelle rimmønstra.

Bibliografi

Lyrikk


- 1909 - Digte
- 1913 - Nye digte
- 1916 - Digte og noveller
- 1924 - Stjernene
- 1927 - Metope
- 1928 - De hundrede aar
- 1930 - Oinos og Eros
- 1931 - Oslo-hus
- 1932 - Ignis Ardens

Romanar


- 1914 - Mitt navn er Knoph (kriminalroman)

Skodespel


- 1919 - Kjærlighetens farce (med Helge Krog) Bull, Olaf Bull, Olaf

Johannes

Johannes (ofte forkorta Johs) er eit førenamn som kjem av hebraisk Jochanan, som tyder «Herren er nådig».

På verdsveven

Kategori:Mannsnamn

Gyldendals legat

Gyldendals legat var ein litterær pris utdelt årleg i perioden 1934-1995 av Gyldendal Norsk Forlag. Prisen skulle gå til eit særleg viktig forfattarskap, uavhengig av kva forlag forfattaren var tilknytt. Grunnkapitalen i legatet kom frå utgjevinga av Bjørnsons samlede verker i 1932. Frå 1996 vert Gyldendals legat ført vidare som Gyldendalprisen for «særleg betydelig forfatterskap» og Sult-prisen for «eminent yngre forfatterskap».

Prisvinnarar


- 1934 Olav Duun
- 1935 Peter Egge, Herman Wildenvey, Arnulf Øverland
- 1936 Gabriel Scott
- 1937 Cora Sandel
- 1938 Arthur Omre
- 1939 Johan Falkberget
- 1940 Sigurd Christiansen, Ronald Fangen, Sigurd Hoel
- 1941 Gunnar Reiss-Andersen, Kristian Elster
- 1942 Inge Krokann
- 1943 Tarjei Vesaas
- 1944 Inger Hagerup
- 1945 Johan Borgen
- 1946 Emil Boyson, Ernst Orvil, Tore Ørjasæter
- 1947 Nils Johan Rud
- 1948 Ingeborg Møller, Aksel Sandemose
- 1949 Gunnar Larsen, Magnhild Haalke
- 1950 Egil Rasmussen, Hans Henrik Holm
- 1951 Gunvor Hofmo
- 1952 Jakob Sande, Mikkjel Fønhus
- 1953 Engvald Bakkan
- 1954 Agnar Mykle, Terje Stigen
- 1955 Bjørn Rongen, Alfred Hauge
- 1956 Sigbjørn Hølmebakk
- 1957 Eivind Tverbak, Halldis Moren Vesaas
- 1958 Astrid Tollefsen
- 1959 Alf Larsen, Åge Rønning
- 1960 Finn Bjørnseth
- 1961 Johannes Heggland, Per Bronken
- 1962 Bergljot Hobæk Haff
- 1963 Åsta Holth, Arnold Eidslott, Ola Viker
- 1964 Aslaug Låstad Lygre, Odd Hølaas
- 1965 Marie Takvam, Gisken Wildenvey
- 1966 Georg Johannesen, Odd Winger
- 1967 Kåre Holt, Per Hansson
- 1968 Jan Erik Vold
- 1969 Knut Faldbakken
- 1970 Espen Haavardsholm, Sigmund Skard, Merete Wiger
- 1971 Tor Obrestad
- 1972 Jens Bjørneboe
- 1973 Tor Edvin Dahl
- 1974 Emil Boyson, Nils Johan Rud, Gunvor Hofmo, Bergljot Hobæk Haff, Tor Åge Bringsværd
- 1975 Pål Sundvor
- 1976 Finn Carling, Sigurd Evensmo
- 1977 Jan Jakob Tønseth
- 1978 Olav Nordrå, Arne Ruste
- 1979 Cecilie Løveid, Wera Sæther
- 1980 Marta Schumann, Tormod Haugen
- 1981 Gidske Andersen, Stein Mehren
- 1982 Ola Bauer, Ketil Gjessing
- 1983 Karin Bang, Terje Johanssen
- 1984 Mari Osmundsen, Simen Skjønsberg
- 1985 Paal-Helge Haugen, Geir Kjetsaa
- 1986 Inger Elisabeth Hansen, Erland Kiøsterud
- 1987 Hans Herbjørnsrud, Tor Ulven
- 1988 Liv Køltzow, Øystein Lønn
- 1989 Edvard Hoem, Gunnar Staalesen
- 1990 Sigmund Mjelve, Atle Næss
- 1991 Kjartan Fløgstad og Herbjørg Wassmo
- 1992 Sissel Lie, Steinar Løding og Tor Fretheim
- 1993 Britt Karin Larsen, Thorvald Steen
- 1994 Kjersti Scheen, Bjørn Aamodt
- 1995 Torgrim Eggen, Terje Holtet Larsen Kategori:Norske litteraturprisar nb:Gyldendals legat

1966

Hendingar

Utlandet


- SWAPO byrjar væpna kamp mot apartheidregimet i Namibia.
- Kwame Nkrumah mistar makta i Ghana ved eit militærkupp, medan han er på statsbesøk i Beijing.

Noreg


-

Fødde


-

Døde


- 1. februar - Buster Keaton, USA-amerikansk filmprodusent og skodespelar
- 18. mars - Einar Skjæraasen, diktar
- 15. desember - Walt Disney, USA-amerikansk teiknefilmskapar

Cappelenprisen

Cappelenprisen vert kvart år delt ut av forlaget Cappelen. Cappelenprisen vart fyrste gong delt ut i samband med forlaget sitt 150-års jubileum i 1979, og fekk ny drakt med fleire klassar ved 175-års jubileet i 2004. Prisen vert tildet ein av forlaget sine forfattarar eller andre medarbeidarar for særleg verdfull innsats. Ein deler ut prisen etter innstilling frå forlaget sin administrasjon.

Mottakarar av Cappelenprisen

Cappelens jubileumspris 1979


- 1979 - Thorbjørn Egner
- 1980 - Odd Eidem
- 1981 - Hans Normann Dahl og Vivian Zahl Olsen
- 1982 - Bjørg Vik og Jahn Otto Johansen
- 1983 - Richard Herrmann, Otto Øgrim, Helmut Ormestad og Kåre Lunde
- 1984 - Lars Saabye Christensen, Ove Røsbak, Rune Belsvik og Karin Sveen
- 1985 - Kolbein Falkeid og Arvid Hanssen
- 1986 - Inger Margrethe Gaarder og Fredrik Skagen
- 1988 - Ingvar Ambjørnsen
- 1989 - Vigdis Hjorth
- 1990 - Kjell Arild Pollestad og Hans-Wilhelm Steinfeld
- 1991 - Paal-Helge Haugen
- 1992 - Axel Jensen
- 1993 - Erik Bye og Tor Bomann-Larsen
- 1994 - Ikkje utdelt
- 1995 - Ikkje utdelt
- 1996 - Gert Nygårdshaug
- 1997 - Erlend Loe
- 1998 - Ikkje utdelt
- 1999 - Georg Johannesen
- 2000 - Gro Dahle
- 2001 - Anne Holt
- 2002 - Jan Jakob Tønseth
- 2003 - Karin Fossum

Cappelens jubileumspris 2004

Skjønnlitteratur


- 2004 - Pedro Carmona-Alvarez og Ingeborg Arvola

Faktalitteratur


- 2004 - Ørnulf Hodne

Undervisningslitteratur


- 2004 - Anne-Lise Gjerdrum Kategori:Norske litteraturprisar nb:Cappelenprisen

1957

Hendingar

Utlandet


- 10. januar: Harold Macmillan blei statsminister for Storbritannia.
- 22. januar: Israel trekte seg ut frå Sinaihalvøya som dei hadde teke frå Egypt om hausten året før.
- 1. mars: U Nu blei statsminister i Burma.
- 6. mars: Dei britiske koloniane Gullkysten og Britisk Togoland blei til den sjølvstendige republikken Ghana.
- 8. mars: Egypt gjenopna Suezkanalen.
- 25. mars: Romatraktaten grunnla det europeiske økonomiske fellesskapet, EEC, seinare EU
- 31. august: Malaysia, som består av Malaccahalvøya utan Singapore, fekk sjølvstende frå Storbritannia.
- 4. september: Guvernøren av Arkansas, Orville Faubus, brukte Nasjonalgarden til å hindra afroamerikanarar frå å byrja ved Central High School i Little Rock.
- 4. oktober: Sovjetunionen skaut opp Sputnik I, den første menneskelaga satelitten rundt jorda.

Noreg


- 29. april: Agnar Mykle og direktør Harald Grieg i Gyldendal blei tiltalte for å gjeva ut «utuktige skrifter» etter utgjevinga av romanen Sangen om den røde rubin.
- 25. juni: Stortinget vedtok å innføra fjernsyn i Noreg frå 1960.

Fødde


- 10. mars: Osama bin Laden, saudisk militant islamist
- 20. mars: Spike Lee, amerikansk filmregissør og skodespelar
- 10. mai: Sid Vicious, engelsk bassist (Sex Pistols)
- 8. juni: Scott Adams, amerikansk teikneserieskapar
- 19. juni: Anna Lindh, svensk utanriksminister

Døde


- 14. januar: Humphrey Bogart, amerikansk filmskodespelar
- 20. september: Jean Sibelius, finsk komponist
- 21. september: Haakon VII av Noreg ko:1957년

1978

Hendingar

Utlandet


- 15. februar - I Rhodesia blir statsministeren Ian D. Smith og tre svarte leiarar einige om overgang til fleirtalsstyre
- 16. mars - Den tidlegare italienske statsministeren Aldo Moro blir kidnappa av Dei raude brigadane. Fem av livvaktene hans blir drepne. Ein finn kroppen til Moro den 9. mai.
- 11. mars - Eit terroråtak på motorvegen mellom Tel Aviv og Haifa drep 34 israelarar
- 16. mars - Israelske styrker går inn i Libanon
- 18. mars - Sulfikar Ali Bhutto blir funne skyldig og dømt til døden for å ha gitt ordre om å drepa ein politisk motstandar
- 24. mars - Oljetankaren Amoco Cadiz går i to utanfor Bretagne og slepp ut 50.000 tonn olje
- 27. april - Daud Khan, presidenten av Afghanistan, blir drepen i eit militærkupp.
- 30. april - Den kommunistvennlege leiaren Nur Mohammed Taraki blir ny leiar av Den demokratiske republikken Afghanistan
- 23. juni - Tito blir utnemnd til jugoslavisk president på livstid
- 26. august - Albino Luciani blei veld til pave og tok namnet Johannes Paul I
- 16. oktober - Karol Józef Wojtyła blei veld som pave og tok namnet Johannes Paul II. Han blei innsett som pave den 22. oktober
- 22. juni - Månen Charon som går i bane rundt planeten Pluto blei oppdaga av James W. Christy
- 14. oktober - Daniel arap Moi blir president i Kenya
- Mokhtar Ouid Daddah blir kasta frå makta i Mauretania.

Noreg


-

Fødde


- 18. januar - Thor Hushovd, norsk syklist
- 7. november - Line Østvold, norsk snowboardkøyrar

Døde


- 9. mai - Aldo Moro, italiensk politikar
- 23. juni - Hussein al-Ghashmi, presidenten i Yemen, drepen
- 6. august - Pave Paul VI
- 28. september - Pave Johannes Paul I, bare 33 dagar etter å ha blitt vald til pave
- 8. desember - Golda Meir, israelsk politikar ja:1978年 ko:1978년 simple:1978

1978

Hendingar

Utlandet


- 15. februar - I Rhodesia blir statsministeren Ian D. Smith og tre svarte leiarar einige om overgang til fleirtalsstyre
- 16. mars - Den tidlegare italienske statsministeren Aldo Moro blir kidnappa av Dei raude brigadane. Fem av livvaktene hans blir drepne. Ein finn kroppen til Moro den 9. mai.
- 11. mars - Eit terroråtak på motorvegen mellom Tel Aviv og Haifa drep 34 israelarar
- 16. mars - Israelske styrker går inn i Libanon
- 18. mars - Sulfikar Ali Bhutto blir funne skyldig og dømt til døden for å ha gitt ordre om å drepa ein politisk motstandar
- 24. mars - Oljetankaren Amoco Cadiz går i to utanfor Bretagne og slepp ut 50.000 tonn olje
- 27. april - Daud Khan, presidenten av Afghanistan, blir drepen i eit militærkupp.
- 30. april - Den kommunistvennlege leiaren Nur Mohammed Taraki blir ny leiar av Den demokratiske republikken Afghanistan
- 23. juni - Tito blir utnemnd til jugoslavisk president på livstid
- 26. august - Albino Luciani blei veld til pave og tok namnet Johannes Paul I
- 16. oktober - Karol Józef Wojtyła blei veld som pave og tok namnet Johannes Paul II. Han blei innsett som pave den 22. oktober
- 22. juni - Månen Charon som går i bane rundt planeten Pluto blei oppdaga av James W. Christy
- 14. oktober - Daniel arap Moi blir president i Kenya
- Mokhtar Ouid Daddah blir kasta frå makta i Mauretania.

Noreg


-

Fødde


- 18. januar - Thor Hushovd, norsk syklist
- 7. november - Line Østvold, norsk snowboardkøyrar

Døde


- 9. mai - Aldo Moro, italiensk politikar
- 23. juni - Hussein al-Ghashmi, presidenten i Yemen, drepen
- 6. august - Pave Paul VI
- 28. september - Pave Johannes Paul I, bare 33 dagar etter å ha blitt vald til pave
- 8. desember - Golda Meir, israelsk politikar ja:1978年 ko:1978년 simple:1978

1980

Hendingar

Utlandet


- 18. mai, USA: Vulkanen Mount St Helens i Washington eksploderer etter 93 dormante år. 57 menneske drepne.
- Val i Sør-Rhodesia resulterer i svart fleiratalsstyre med Robert Mugabe som leiar. Landet skiftar namn til Zimbabwe og blir internasjonalt respektert.

Noreg


- 27. mars: Bustadplattformen «Alexander L. Kielland» velta. Størsteparten av dei som var ombord døydde.

Fødde

Døde


- 16. september - Jean Piaget, sveitsisk psykolog, biolog og filosof. ja:1980年 ko:1980년

1988

Hendingar

Utlandet


- PLO anerkjenner Israel sin rett til å eksistera, forutsett at ein også vil opprette ein palestinsk stat.

Noreg


- 19. desember - Som det første feltet på Haltenbanken vert Draugen-feltet godkjend for utvinning av olje og gass.
- Det Liberale Folkepartiet vart nedlagt, og dei fleste medlemmene gjekk tilbake til Venstre, som dei hadde brote med i 1972 etter spørsmålet om EF-medlemskap.

Fødde

Døde

Kategori:1988 ja:1988年 ko:1988년 simple:1988

1959

Hendingar

Utlandet


- Januar - Regjeringa i Belgia erklærer at Belgisk Kongo vil få sjølvstende.

Noreg


- Bondepartiet endra namn til Senterpartiet for å tydeleggjere at det ikkje lenger var ein interesseorganisasjon for bønder.

Fødde


-

Døde


-

1961

Hendingar

Utlandet


- mars - Kongos første statsminister, Patrice Lumumba, blir arrestert og myrda
- 3. mars - Hassan II blir konge i Marokko
- 15. mars - Sør-Afrika går ut av Det britiske samveldet
- 12. april - Jurij Gagarin blir det første menneske i verdsrommet
- 5. mai – Alan Shepard blir den første amerikanaren i verdsrommet
- 13. august - Byggjinga av Berlinmuren tek til
- 8. september – Attentatforsøk mot den franske presidenten Charles de Gaulle
- 17. oktober – I Paris går politiet til åtak på om lag 30.000 demonstrantar, hovudsakleg algerarar. Rundt 200 blir drepne.
- Sierra Leone vinn sjølvstende frå Storbritannia.
- Tanganyika vinn sjølvstende frå Storbritannia.

Noreg


- Sosialistisk Folkeparti vart tufta som ein protest mot Arbeidarpartiet sin utanrikspolitikk. (NATO, Atomvåpen, EU o.l.
- Leiaren for ANC, Albert Luthuli, får Nobels fredspris for 1960 i Oslo.

Fødde


-

Døde


-

Dikt

Dikt, også kalla poesi og lyrikk, er ein sjanger innanfor skjønnlitteraturen som har desse kjenneteikna: Tekstane er ofte relativt korte, somtid svært korte, og denne ord-økonomiseringa medfører at mykje meining må leggjast i kvart ord. Tekstane består av linjer, ikkje setningar. Dei fleste former for dikt har ein klar musikalitet. Truleg er dikt opphavleg meint å skulle syngjast eller bli messa fram, kanhende dansast til. Musikaliteten i dikta får ein for det første fram ved at linjene har fast rytme, i ulike rytme-mønster. For det andre gir det og ein musikalsk effekt at ein i dikt ofte finn ulike typar rim. Dei vanlegaste er kanskje ende-rim, der dei siste orda i linjene rimer på kvarandre i ulik rekkjefølgje, og framlyd-rim (allitterasjon), der første lyden i minst to ord på ei eller helst to linjer rimer. I somme høve kan ulike rimtypar setjast saman til heile lyd-bilde, som liksom illustrerer innhaldet. Somme av orda i dikta er ofte symbolske bilde, av to typar, samanlikningar og metaforar. Ei samanlikning har eit samanliknings-ord, ofte "som" eller "lik", mens metaforen ikkje har det.

Sjå òg


- :Kategori:Dikt
- :Kategori:Diktarar

På verdsveven


- [http://dikt.org Dikt.org] - nettforum for deling av dikt Kategori:Litteratursjangrar
- ja:詩

1965

Hendingar

Utlandet


- 1. februar: Martin Luther King jr. og 300 andre menneskerettsforkjemparar blei arresterte i Alabama i USA
- 18. februar: Gambia vann sjølvstende frå Storbritannia.
- 2. mars: I Vietnamkrigen innleia USA regulære krigshandlingar mot Nord-Vietnam med massiv bombing av militære mål.
- 18. mars: Den sovjetiske kosmonauten Aleksej Leonov gjennomførte som den første ein gåtur i verdsrommet.
- 12. mai: Ein syklon herja Aust-Pakistan (dagens Bangladesh). 12 000 blei drepne og over 5 millionar huslause.
- 26. mai: Det amerikanske senatet vedtok stemmrett for alle borgarar, uansett rase.
- 19. juni: Houari Boumedienne tok makta ved statskupp i Algerie.
- 26. juli: Maldivane fekk sjølvstende
- 2. september: Pakistanste styrker gjekk inn i indisk-kontrollert Kashmir.
- 6. september: Indiske styrker marsjerte mot Lahore. Pakistan erklærte krig mot India.
- 22. september: Pakistan og India blei einige om våpenkvile.
- 25. november: Joseph-Désiré Mobutu tok makta ved statskupp i Kongo.
- 11. november: Sør-Rhodesia erklærte sjølvstende frå Storbritannia. Landet blei anerkjend som Zimbabwe i 1980
- 15. desember: Ein ny syklon ramma Aust-Pakistan. 10 000 døydde.
- 30. desember: Ferdinand Marcos blei president av Fillipinane.

Noreg


- 10. mars: Ei avtale vart inngått mellom Noreg og Storbritannia om deling av kontinentalsokkelen i Nordsjøen. Sokkelen skulle delast etter ei line midt mellom landa, det såkalla midtlineprinsippet.
- 19. mars: «Loven om fritaking for militærtjeneste av overbevisningsgrunner» (Militærnekterloven) blei vedteken.
- 5. juni: Dei første nordnorske festspela opna i Harstad.
- 21. juni: Stortinget vedtok lov om folkepensjon
- 3. august: Eit maleri av Kjartan Slettemark med brodd mot den amerikanske krigføringa i Vietnam blei angripen av ein mann med øks i Oslo.
- 18. august: Fyrste konsesjonsrunde for norsk kontinentalsokkel. 22 utvinningsløyver for utvinning av petroleum på norsk kontinentalsokkel vart tildelt.
- 13. september: Stortingsvalet gav borgarleg fleirtal.
- 12. oktober: Bortenregjeringa vart danna. Den første ikkje-sosialistiskee regjeringa etter andre verdskrig vart danna av Sp, H, Krf og V med Senterpartileiaren Per Borten som statsminister.

Fødde


- 1. juli: Harald Zwart, norsk filmregissør
- 6. juni: Erik Fosnes Hansen, norsk forfattar
- 24. juli: Merete Morken Andersen, norsk forfattar
- 31. juli: J.K. Rowling, britisk forfattar
- 21. november: Björk, islandsk musikar

Døde

Björk
- 4. januar: T. S. Elliot, britisk forfattar
- 24. januar: Winston Churchill, britisk politikar og nobelprisvinnar
- 1. februar: Johan Scharffenberg, norsk psykiater og politikar
- 21. februar: Malcom X, amerikansk afro-amerikansk aktivist (drepen)
- 3. mars: Per Lasson Krogh, norsk målar
- 3. juni: Hjalmar Riiser-Larsen, norsk offiser i Luftforsvaret
- 6. august: Aksel Sandemose, norsk forfattar
- 12. desember: Halvdan Koht, norsk professor og politikar
- 13. desember: Jens Hundseid, norsk politikar og statminister
- 16. desember: Somerset Maugham, britisk forfattar

1966

Hendingar

Utlandet


- SWAPO byrjar væpna kamp mot apartheidregimet i Namibia.
- Kwame Nkrumah mistar makta i Ghana ved eit militærkupp, medan han er på statsbesøk i Beijing.

Noreg


-

Fødde


-

Døde


- 1. februar - Buster Keaton, USA-amerikansk filmprodusent og skodespelar
- 18. mars - Einar Skjæraasen, diktar
- 15. desember - Walt Disney, USA-amerikansk teiknefilmskapar

Kolektiva malkonscio

La Kolektiva malkonscio estas nomo donita de la psikiatro Karlo Jung al la strukturo de mensa funckiado de homa specio, paralele kun la korpa strukturo de homa specio. Ĝi estas rezulto de evoluprocedo, kaj same kiel korpa strukturo, estas esence identa en ĉiuj homoj. Ĉar homa menso ne ekzistas sendepende de la korpo, la Kolektiva malkonscio ne estas sendependa de korpo. Neniu preciza dividlinio ekzistas inter nervosistemo kaj menso, oni povas rigardi ĉion mensan el fizika (korpa) vidpunkto, kaj ankaŭ egale el nefizika (pure psikologia) vidpunkto. Same kiel la centra nervosistemo funkcias malkonscie, tiel ankaŭ la Kolektiva malkonscio funkcias malkonscie. Ni povas dedukti ĝian ekziston kaj kelkajn karakterizaĵojn ĝiajn, ekzamenante la mensan funkciadon de la homa specio. Sed same kiel ĉiu homa koro, brako, hepato, kc. estas individua kaj havas idiosinkraziaĵojn, apud la identa skemo de la anatomio de la homaro, tiel ankaŭ la individua menso de ĉiu homo varias. La varikapabla aspekto de la malkonscio de individua persono nomiĝas la "Persona malkonscio", kontraste kun la nevariantaa karaktero de la fundamenta psikologia fundamento komune karakterizanta la homan specion. Ĉies pensoj varias, sed la procedo de pensado mem estas sama, identa en ĉiuj homoj. La substrato de la pensado estas malkonscia, kaj identa; sendube pro la fakto ke ĉiuj homoj estas la idoj de unu origina vivspecio, Homo sapiens. La arketipoj estas specifaj funkciaderoj de la Kolektiva malkonscio. drb Kategorio:Psikologio Kategorio:Psikanalizo

WARSAW podatki Szkolenia bhp zbiorniki tworzywowe appartamenti bruxelles










































:: RELATED NEWS ::
Extended Graphics Array
XGA, the Extended Graphics Array is an IBM display standard introduced in 1990. Today, it is best known as a synonym for the 1024×768 display resolution, but the official definition is broader than that. It was not a new and improved replacement for Super VGA, but rather became one particular subset of the broad range of capabilities co
Integral equation
In mathematics, an integral equation is an equation in which an unknown function appears under an integral sign. There is a close connection between differential and integral equations, and some problems may be formulated either way. See, for example, Maxwell's equations. The most basic type of integral equation is a
List of movies based on theme-park attractions
This is a list of movies based on theme park attractions.
- Tower of Terror (movie) (1997)
  - Made-for-TV movie based on the Twilight Zone Tower of Terror at Walt Disney World's Disney-MGM Studios. As of 2004, the attraction is also now at
Lin---s
Linspire, previously known as LindowsOS (also Lin---s, pronounced as Lindash), is a GNU/Linux distribution based on Debian. Linspire's focus is on ease-of-use for home, school and business users. Linspire strives to make a GNU/Linux distribution that is easy for the average person to use and not one that will necessarily pander to the demands of a power user. Debian
Multicolor Graphics Adapter
Multicolor Graphics Adapter (MCGA) was the IBM name for what would later become part of the generic Video Graphics Array (VGA) standard. The IBM PS/2 Model 25, introduced in 1987, shipped with MCGA built into the mainboard. MCGA was similar to VGA in that it had a 256-color mode, but that was the extent of the chipset's abilities. VGA included a number of high-resolution display modes, but the 256-color mode proved most popular for gaming. The
List of movies based on Saturday Night Live sketches
:SNL redirects here. For other uses of SNL, see SNL (disambiguation). Saturday Night Live (SNL) is a weekly late-night 90-minute comedy-variety show from NBC which has been broadcast virtually every Saturday night since its debut on October 11, 1975. It is one of the longest-running networ
Einstein (unit)
:For other topics related to Einstein see Einstein (disambiguation). ----- An einstein is a unit used in irradiance and in photochemistry. One einstein is one mole of photons, regardless of their frequency. Therefore, the number of
Duffy's Tavern
Duffy's Tavern was an American situation comedy radio series that aired from 1941 to 1951. It was brought to film in 1945 and then made into a television series that aired in 1954. The opening of Duffy's Tavern began with the sound of a piano playing "When Irish Eye
Yours Truly, Johnny Dollar
Yours Truly, Johnny Dollar was a radio drama about a freelance insurance investigator that aired from February 11, 1949 to September 30, 1962 on CBS. There were 811 episodes in